
PACITAN, JendelaDesa.com– Semangat melestarikan nilai-nilai tradisi dan budaya luhur terus digelorakan oleh Paguyuban Kawula Karaton Surakarta Hadiningrat (Pakasa) Cabang Pacitan. Melalui karya sastra berbentuk metrum tembang macapat yang digubah pada 4 November 2026, Pakasa Pang Pacitan di bawah kepemimpinan Heru Arif Pianta serta bersinergi dengan STKIP PGRI Pacitan, mempersembahkan ungkapan rasa cinta terhadap tanah kelahiran yang dikenal sebagai kota 1001 goa. Mulai dari keindahan alam pegunungan, dinamika kehidupan agraris para petani, semarak pasar tradisional, hingga filosofi gotong royong dan dunia pendidikan, seluruhnya terangkum indah dalam sebelas bait tembang penuh kearifan lokal berikut ini:
PACITAN MARSUDI BUDAYA
1.
Dhandhanggula PAKASA Pang Pacitan
Paguyuban Kawula winarni,
Kraton Surakarta Hadiningrat,
Pang Pacitan sinebute,
Wusnya kersa angrembug,
STKIP PGRI.
Heru Arif Pianta, Pangarsa pinunjul, Sinengkuyung kadang mitra,
Asesanti setya saraya lestari,
Rumeksa mring budaya.
2.
Gambuh Budaya Pacitan
Budaya adi luhung,
Wilayah Pacitan trus ngrembuyung,
Kesenian tumangkar ing ngendi endi,
Wiwit desa kutha gunung,
Jatidhiri gya kesohor.
3.
Pucung gunung Pacitan
Kutha agung Pacitan kinupeng gunung,
Cerak Panaraga,
Gunung Kidul Wonogiri,
Wewangunan katon tumangkar ngrembaka.
4.
Kinanthi alun alun Pacitan
Tumuju ing alun alun,
Enggar enggaring penggalih,
Lenggah eca tur sekeca,
Cocok ngunjuk wedang kopi,
Teh jahe dhahar jajanan,
Wiwit enjang dugi ratri.
5.
Mijil Praja Pacitan
Tata praja lumaras lumaris,
Pacitan mencorong,
Pangarsa lurah ngantos Presiden,
Darma bakti dhumateng negari,
Pamardi pinuji,
Panjangkah pinuju.
6.
Pangkur Pawiyatan Pacitan.
Pamulangan para siswa,
Den persudi kanthi gemi nastiti,
Anut bapak ibu guru,
Greget gregah sekolah,
Luru ngelmu madhep mantep jroning kalbu,
Kecerdasan kepinteran,
Dados sarjana winasis.
7.
Asmarandana Tani Pacitan
Panguripan among tani,
Mapan ing karang padesan,
Rina wengi nyambut gawe,
Nandur pari palawija,
Kedhele kacang lanjaran,
Bayem kangkung tela puhung,
Ingon ingon sapi menda.
8.
Sinom Pasar Pacitan
Sakeh bakulan ing pasar,
Kawiwitan pasar legi,
Rame saben limang dina,
Sinusulan pasar paing,
Pasar pon trus gumanti,
Pasar wage candhakipun,
Pasar kliwon lumampah,
Dina pasaran ngarani,
Ayo rowang menyang pasar men ngumandhang.
9.
Megatruh Pacitan Gotong royong
Sambang sambung sawang srawung lung tinulung,
Guyub rukun kerja bakti,
Sesambatan gugur gunung,
Saiyek saeka kapti,
Warga bangsa gotong royong.
10.
Durma Gegayuhan Pacitan
Tekad waja ngupakara jiwa raga,
Pacitan sigra bangkit,
Kabisan kawignyan,
Gegayuhan sembada,
Tumata permana permati,
Mulya kabagyan,
Tutug tatag tumitis.
11.
Maskumambang Pacitan Widada
Pacitan gua gemah ripah loh jinawi,
Pasir wukir punjang panjang,
Kasantosan lahir batin,
Kawibawan kawidadan.
Pacitan, 4 Nopember 2026.
Purwadi
